آشوریان‌ و مجلس‌ ایران‌

دانشنامه: 

از آغاز مشروطیت‌ تا سال‌ 1340، مسیحیان‌ ایران‌، یعنی‌ ارامنه‌ و آشوریان‌، صاحب‌ دو نماینده مشترك‌ در مجلس‌ شورای‌ ملی‌ بودند. چون‌ تعداد ارامنه‌، بیشتر از آشوریان‌ بود، نماینده مجلس‌ همیشه‌ از میان‌ آنان‌ انتخاب‌ می‌شد. آشوریان‌ از وضع‌ بشدت‌ ناراضی‌ بودند، چون‌ هرگز موفق‌ نمی‌شدند كه‌ نماینده‌ای‌ از میان‌ خود به‌ مجلس‌ بفرستند تا به‌ نیاز جامعه خویش‌ توجه‌ داشته‌ باشد. و چون‌ برای‌ حل‌ این‌ مشكل‌، راه‌ آسانی‌ مشاهده‌ نمی‌شد، آشوریان‌ به‌ ناچار، از شركت‌ در انتخابات‌ خودداری‌ می‌كردند. تا اینكه‌ انجمن‌ آشوریان‌ كه‌ در سال‌ 1330 تأسیس‌ شده‌ بود، رسیدگی‌ به‌ وضع‌ ناهنجار نمایندگی‌ آشوریان‌ در مجلس‌ شورای‌ ملی‌ را در سرلوحه برنامه‌های‌ خود قرار داد. در تلاش‌ برای‌ حل‌ این‌ مشكل‌، انجمن‌ آشوریان‌، مكاتبه‌ و مذاكره‌ با مقامات‌ مربوطه‌ را آغاز كرد و طولی‌ نكشید كه‌ در جریان‌ اصلاح‌ و ترمیم‌ قانون‌ اساسی‌ كشور، موقعیت‌ برای‌ حل‌ مشكل‌ آشوریان‌ نیز فراهم‌ شد. با اصلاح‌ قانون‌ انتخابات‌، نمایندگان‌ مسیحیان‌ ایران‌ از هم‌ تفكیك‌ گردیدند و هر یك‌ از دو جامعه ارمنی‌ و آشوری‌، دارای‌ نماینده مخصوص‌ خود شدند. در جریان‌ فعالیت‌های‌ انجمن‌ آشوریان‌ تهران‌، یكی‌ از كسانی‌ كه‌ بیشتر از همه‌ مسئولیت‌ تعقیب‌ كار را بر عهده‌ گرفته‌ بود، مرحوم‌ «ویلهلم‌ ابراهیمی‌» عضو فعال‌ انجمن‌ و دبیر دبیرستان‌ البرز تهران‌ بود. پس‌ از به‌ ثمر رسیدن‌ تلاش‌های‌ انجمن‌، آقای‌ ابراهیمی‌ كه‌ به‌ تشویق‌ جامعه‌، خود را برای‌ اولین‌ دوره نمایندگی‌ آشوریان‌ در مجلس‌ شورای‌ ملی‌ نامزد نموده‌ بود، با اكثریت‌ آراء به‌ این‌ سمت‌ انتخاب‌ شد و به‌ كسوت‌ عضویت‌ حزب‌ ایران‌ نوین‌، در سال‌ 1340، وارد مجلس‌ شد.

در اینجا نیاز به‌ توضیح‌ است‌: نمایندگان‌ مجلس‌ شورای‌ ملی‌، طبق‌ قانون‌ انتخابات‌، باید از شهر یا ناحیه خاصی‌ انتخاب‌ می‌شدند، ولی‌ از آنجا كه‌ موكلان‌ نمایندگان‌ اقلیت‌های‌ مذهبی‌ در تمام‌ كشور پراكنده‌ بودند، صندوق‌های‌ ویژه رأی‌گیری‌ را در نقاط‌ مختلف‌ محل‌ زندگی‌ مردم‌، جای‌ می‌دادند تا رأی‌دهندگان‌ بتوانند آرائ خود را در آن‌ صندوق‌ها بریزند. این‌ مراكز رأی‌گیری‌ و صندوق‌ها، زیر نظر هیأت‌های‌ نظارت‌ مركزی‌ و فرعی‌، متعلق‌ به‌ هر یك‌ از اقلیت‌ها قرار می‌گرفت‌ و در پایان‌ كار انتخابات‌، آراء هر یك‌ از صندوق‌ها قرائت‌ و به‌ هیأت‌ نظارت‌ مركزی‌ ارسال‌ می‌شد تا نتیجه قطعی‌ اعلام‌ شود.

كار رسیدگی‌ به‌ وضع‌ فرهنگی‌ و اجتماعی‌ و دفاع‌ از حق‌ و حقوق‌ آشوریان‌ در شهرهای‌ تهران‌، اورمیه‌، كرمانشاه‌، همدان‌، آبادان‌، خرمشهر و اهواز و غیره‌، وظیفه آسانی‌ نبود كه‌ مرحوم‌ ابراهیمی‌ بخوبی‌ از عهده‌ برآید. در طی‌ دوره نمایندگی‌ ایشان‌، انجمن‌ آشوریان‌ تهران‌ توسعه‌ یافت‌ و توانست‌ مجتمع‌ فرهنگی‌ سوسن‌ واقع‌ در شهرزیبا را كه‌ مستقیماً در اختیار داشت‌، تا دوره دبیرستان‌ ارتقاء دهد.

در این‌ سال‌ها، نقش‌ اساسی‌ در مسیر انتخابات‌ به‌ وسیله دو حزب‌ «ایران‌ نوین‌» و «مردم‌» بازی‌ می‌شد، كه‌ هر كدام‌ نامزدهایی‌ برای‌ احراز مقام‌ نمایندگی‌ مردم‌ اعلام‌ می‌كردند، و رأی‌دهندگان‌ عموماً به‌ نامزدهای‌ یكی‌ از این‌ دو حزب‌ رأی‌ می‌دادند. در انتخابات‌ دوره بیست‌ و یكم‌ مجلس‌ شورای‌ ملی‌، نامزد حزب‌ ایران‌ نوین‌، آقای‌ ویلهلم‌ ابراهیمی‌ بود كه‌ به‌ نمایندگی‌ انتخاب‌ شد. ولی‌ برای‌ دوره بیست‌ و دوم‌، نامزد جدیدی‌ به‌ «دكتر ویلسون‌ بیت‌ منصور» از طرف‌ این‌ حزب‌ معرفی‌ شد. و آقای‌ ابراهیمی‌ كه‌ از نامزدی‌ حزب‌ كنار گذاشته‌ شده‌ بود، بصورت‌ نامزد منفرد در انتخابات‌ شركت‌ كرد، ولی‌ با اختلاف‌ اندكی‌، نمایندگی‌ را به‌ نامزد جدید باخت‌.

از اتفاقات‌ مهم‌ دو دوره نمایندگی‌ آقای‌ دكتر بیت‌ منصور، برگزاری‌ كنگره اتحادیه جهانی‌ آشوریان‌ در تهران‌ بود. برگزاری‌ كنگره‌ در تهران‌، اعتبار خاصی‌ به‌ آشوریان‌ ایران‌ داد. این‌ نماینده‌، مركزی‌ به‌ نام‌ «كانون‌ جوانان‌ آشوری‌» واقع‌ در امیرآباد جنوبی‌ دایر نمود كه‌ چند سالی‌ پا بر جا و برقرار بود.

در پایان‌ دوره بیست‌ و سوم‌ مجلس‌ شورای‌ ملی‌، فرصتی‌ مناسب‌ برای‌ هر كسی‌ كه‌ محبوبیت‌ مردمی‌ داشت‌ فراهم‌ گردید تا به‌ دور از زد و بندهای‌ حزبی‌ و اعمال‌ نفوذهای‌ متداول‌، خود را نامزد انتخابات‌ كرده‌، و اگر در میان‌ مردم‌ مقبولیت‌ داشت‌، به‌ نمایندگی‌ آنان‌ انتخاب‌ شود. در یك‌ چنین‌ حال‌ و هوایی‌، سازمان‌های‌ آشوری‌ خارج‌ از اعمال‌ فشار، دور هم‌ جمع‌ شدند و چند نفر را برای‌ رقابت‌ معرفی‌ كردند. از میان‌ این‌ افراد، نامزدی‌ هومر آشوریان‌ پذیرفته‌ شد و در جریان‌ تبلیغات‌ انتخاباتی‌، با استقبال‌ بی‌نظیر مردم‌ مواجه‌ گردید. در پایان‌ كار، با قاطعیت‌ آراء به‌ نمایندگی‌ مجلس‌ انتخاب‌ گردید.

هومر آشوریان‌ در طول‌ دوره نمایندگی‌ خود، بیشتر همّ خویش‌ را معطوف‌ كمك‌ به‌ كشاورزان‌ و روستاییان‌ شهر اورمیه‌ و سلماس‌ نمود و با استفاده‌ از كمك‌های‌ دولت‌ و امكانات‌ مالی‌ بودجه كشور، در بیشتر از دوازده‌ روستای‌ اورمیه‌ و دو روستای‌ سلماس‌، پروژه‌های‌ خاص‌ راه‌سازی‌، برق‌كشی‌، چاه‌ عمیق‌ و لوله‌كشی‌ و ساختن‌ مدرسه‌ و غیره‌ به‌ اجرا درآورد. و به‌ این‌ طریق‌، مردم‌ را به‌ ماندن‌ در روستاها و ادامه كار كشاورزی‌ تشویق‌ كرد. علاوه‌ بر آن‌، در تهران‌ برنامه توسعه مجتمع‌ آموزشی‌ سوسن‌ وابسته‌ به‌ انجمن‌ آشوریان‌ تهران‌ و دبستان‌ شرق‌ آشوری‌ وابسته‌ به‌ كلیسای‌ شرق‌ آشوری‌ را به‌ مرحله اجرا درآورد و برای‌ تأسیس‌ باشگاه‌ و مركز اجتماعی‌ عظیمی‌ برای‌ انجمن‌ آشوریان‌ تهران‌، اقداماتی‌ را آغاز نمود كه‌ در جریان‌ انقلاب‌ اسلامی‌ و بعد از آن‌، با وقفه‌ در كار و فعالیت‌ انجمن‌ و بی‌تكلیفی‌ آن‌، متوقف‌ شد و پس‌ از گذشت‌ قریب‌ به‌ بیست‌ سال‌ كار كمك‌ و همیاری‌ با انجمن‌ در دوره نمایندگی‌ «یوناتن‌ بت‌كلیا» نماینده فعلی‌ آشوریان‌ در مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌، از سر گرفته‌ شد و به‌ ثمر رسید. اینك‌ انجمن‌ آشوریان‌، صاحب‌ مركز اجتماعات‌ وسیعی‌ است‌ كه‌ جوابگوی‌ همه نیازمندی‌های‌ آشوریان‌ تهران‌ می‌باشد.

بعد از انقلاب‌، چهار نفر به‌ ترتیب‌، نمایندگی‌ آشوریان‌ را بر عهده‌ داشته‌اند. اولین‌ نفر، «دكتر سرگون‌ بت‌اوشانا» بود كه‌ در اولین‌ دوره مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌ به‌ نمایندگی‌ انتخاب‌ شد، ولی‌ قبل‌ از پایان‌ دوره نمایندگی‌، به‌ علت‌ بیماری‌ وفات‌ یافت‌ و كرسی‌ نمایندگی‌ وی‌، تا پایان‌ اولین‌ دوره مجلس‌، خالی‌ ماند. بعد از دكتر بت‌اوشانا، «آقای‌ آتور خنانیشو» به‌ نمایندگی‌ آشوریان‌ انتخاب‌ شد و از سال‌ 1363 تا 1371 به‌ مدت‌ دو دوره‌ این‌ سمت‌ را بر عهده‌ داشت‌. در سال‌ 1371 آقای‌ «مهندس‌ شمشون‌ مقصودپور» به‌ نمایندگی‌ آشوریان‌ انتخاب‌ شد و تا سال‌ 1378 به‌ مدت‌ دو دوره‌ در این‌ سمت‌، عهده‌دار وظایف‌ نمایندگی‌ بود. بعد از ایشان‌، «آقای‌ یوناتن‌ بت‌كلیا» به‌ نمایندگی‌ انتخاب‌ و هم‌اینك‌ دومین‌ دوره نمایندگی‌ خویش‌ را آغاز كرده‌ است‌.

نمایندگان‌ آشوری‌ مجلس‌، معمولاً با سازمان‌ها و تشكیلات‌ و مطبوعات‌ و كلیساهای‌ جامعه‌، همكاری‌ تنگاتنگ‌ داشته‌اند. مسأله مطبوعات‌، در دو مورد وضع‌ خاصی‌ داشت‌، به‌ این‌ معنی‌ كه‌ نماینده وقت‌ ترجیح‌ می‌داد كه‌ خود مستقلاً و جداگانه‌، نشریه‌ای‌ داشته‌ باشد و این‌ نشریه‌ را خارج‌ از دایره سازمان‌های‌ آشوری‌ اداره‌ می‌نمود. یكی‌ از این‌ نشریات‌، «روزنامه آشور» بود كه‌ قبلاً به‌ آن‌ اشاره‌ شد. و دیگری‌ روزنامه «ایشتار» بود كه‌ بعد از انقلاب‌ به‌ مدیریت‌ «دكتر سرگون‌ بت‌اوشانا» منتشر گردید. در اواخر دوره نمایندگی‌ آقای‌ شمشون‌ مقصودپور و با آغاز نمایندگی‌ آقای‌ یوناتن‌ بت‌كلیا نیز روزنامه دیگری‌ به‌ نام‌ «پیام‌ آشوریان‌» به‌ مدیریت‌ وی‌، اما با همكاری‌ نزدیك‌ انجمن‌ آشوریان‌ تهران‌ انتشار یافت‌، ولی‌ پس‌ از دو سال‌، از ادامه انتشار باز ماند. اینك‌ فصلنامه دیگری‌ به‌ زبان‌ آشوری‌ از طرف‌ «كلیسای‌ انجیلی‌ آشوری‌ تهران‌» به‌ سرپرستی‌ «كشیش‌ نینوس‌ مقدس‌نیا» منتشر می‌شود. البته‌ این‌ فصلنامه‌، ارتباطی‌ با نماینده مجلس‌ ندارد، ولی‌ به‌ گونه‌ای‌ متعلق‌ به‌ تمام‌ جامعه آشوریان‌ ایران‌ است‌، و یكی‌ از نشریات‌ معتبر آشوریان‌ جهان‌ به‌ حساب‌ می‌آید.

منبع :‌ کتاب آشوریان‌ ایران‌  ملتی‌ كه‌ باید از نو شناخت‌