بازگشت‌ آشوریان‌ ایران‌ به‌ میهن‌ پس از جنگ جهانی اول

دانشنامه: 

قسمت‌ اعظم‌ پناهندگان‌ آشوری‌ ایرانی‌ كه‌ به‌ منطقه‌ای‌ نزدیك‌ شهر موصل‌ در شمال‌ عراق‌ انتقال‌ یافته‌ بودند، از سال‌ 1921 م‌. (1300 ه.ش‌.) بتدریج‌ آهنگ‌ بازگشت‌ به‌ وطن‌ كردند. در عرض‌ مدت‌ كوتاهی‌، بیشتر آنان‌ بر سر خانه‌ و كاشانه‌ و زمین‌ زراعتی‌ و باغات‌ خود در اورمیه‌ و سلماس‌ بازگشتند. اگر چه‌ آنان‌ همه دارایی‌ و لوازم‌ زندگی‌ خود را در كشاكش‌ جنگ‌ و گریز و هزیمت‌ باخته‌ بودند، ولی‌ با كار و تلاش‌ و زحمت‌ و مرارت‌ زیاد، توانستند زندگی‌ باخته‌ را جبران‌ كرده‌ و آرامش‌ و آسایش‌ را دوباره‌ برای‌ خانواده خود فراهم‌ آورند.

در این‌ فاصله‌، تغییری‌ در زندگی‌ اجتماعی‌ و نظام‌ اقتصادی‌ جامعه‌ به‌ وقوع‌ پیوست‌. جامعه آشوری‌ قبل‌ از جنگ‌، عموماً جامعه‌ای‌ روستایی‌ بود. مردم‌، معیشت‌ خود را عمدتاً از راه‌ زراعت‌ و از صنعت‌های‌ وابسته‌ با كشاورزی‌ تأمین‌ می‌كردند. پناهندگان‌ وحشت‌زده‌ كه‌ تعدادی‌ از افراد خانواده‌ و بستگان‌ خود را از دست‌ داده‌ و با دست‌ خالی‌ به‌ خانه‌ بازگشته‌ بودند، وسایل‌ قابل‌ توجهی‌ بای‌ تأمین‌ زندگی‌ و احیای‌ كشاورزی‌ نداشتند. قبل‌ از جنگ‌، دهات‌ و روستاهای‌ آشوری‌نشین‌ در مقایسه‌ با سایر نقاط‌ كشاورزی‌ اطراف‌ شهر، بسیار آبادتر و آراسته‌تر بود. آنان‌ در طی‌ ادوار طولانی‌، برای‌ آبادی‌ زمین‌های‌ خود از جان‌ و دل‌ مایه‌ گذاشته‌ بودند. هر درخت‌ و هر باغ‌ و مزرعه‌، حكایت‌ زنده‌ای‌ از تلاش‌ و زحمت‌ و موفقیت‌ آنان‌ بود. اما خالا كه‌ بعد از چند سال‌ دوری‌، به‌ سر باغ‌ و زمین‌ خود بازمی‌گشتند، كار كردن‌ با دست‌ خالی‌ را بسیار مشكل‌ و طاقت‌فرسا می‌دیدند. به‌ این‌ خاطر، دسته‌ای‌ از مردم‌ روستایی‌ به‌ شهر نقل‌ مكان‌ كردند تا زندگی‌ نوینی‌ را بیازمایند. این‌ افراد عموماً به‌ كارهای‌ تولیدی‌ و حرفه‌های‌ صنعتی‌ پرداختند و بعضی‌ نیز به‌ كار داد و ستد و تجارت‌ و مغازه‌داری‌ مشغول‌ شدند. به‌ این‌ ترتیب‌، دریچه جدیدی‌، اگر چه‌ در ابتدا كوچك‌، به‌ سوی‌ آینده‌ای‌ دیگرگونه‌ به‌ روی‌ جامعه آشوری‌ باز شد.

منبع : کتاب آشوریان ایران، ملتی که باید از نو شناخت