تشكیلات‌ اجتماعی‌ و فرهنگی‌ جامعه آشوریان‌ ایرانی‌

دانشنامه: 

در زمان‌ دو جنگ‌ جهانی‌، آشوریان‌ برای‌ اداره امور داخلی‌ جامعه‌ و برای‌ حفظ‌ تشكّل‌ و اتحاد آن‌، تشكیلاتی‌ از قبیل‌ انجمن‌ها و سازمان‌های‌ خیریه‌ و غیره‌ ایجاد كرده‌ بودند. ولی‌ در جریانات‌ بعد از دو جنگ‌ جهانی‌، این‌ سازمان‌ها و تشكیلات‌ اجتماعی‌ از فعالیت‌ باز ماندند. مدارس‌ و نشریات‌ آشوری‌ نیز از سرنوشت‌ یكسانی‌ برخوردار بوده‌ و رشته فعالیت‌ آنها قطع‌ شده‌ بود. جز یكی‌ دو مدرسه‌ و چند موسسه خیریه‌ در شهرهای‌ اورمیه‌ و كرمانشاه‌ و همدان‌، مركز دیگری‌ در تهران‌ وجود نداشت‌. در حالی‌ كه‌ جمعیت‌ آشوریان‌ تهران‌ نسبت‌ به‌ سال‌های‌ قبل‌ از 1330 افزایش‌ چشمگیری‌ پیدا كرده‌ بود.

در سال‌ 1330، آشوریان‌ تهران‌ در صدد تشكیل‌ انجمن‌ برآمدند و طولی‌ نكشید كه‌ اولین‌ انتخابات‌ «انجمن‌ آشوریان‌ تهران‌» انجام‌ شد و این‌ انجمن‌ رسماً مشغول‌ فعالیت‌ كردید. اولین‌ اقدام‌ برجسته انجمن‌ آشوریان‌ تهران‌، تأسیس‌ مدرسه سوسن‌ بود كه‌ در سال‌ 1334 با افتتاح‌ كودكستان‌، آغاز به‌ كار كرد. هر سال‌ بر تعداد كلاس‌های‌ مدرسه‌ افزوده‌ می‌شد، تا اینكه‌ در سال‌ 1342 دوره دبیرستان‌ آن‌ نیز دایر گردید. علاوه‌ بر مدرسه سوسن‌، كلیساهای‌ كاتولیك‌ و شرق‌ آشوری‌ نیز به‌ نوبت‌، مدارسی‌ هم‌ افتتاح‌ كردند تا جواب‌گوی‌ جامعه رو به‌ تزاید تهران‌ باشد.

آشوریان‌ در امر انتشارات‌ و چاپ‌ كتاب‌ و مجله‌ و روزنامه‌ نیز فعال‌ بودند و تمام‌ این‌ فعالیت‌ها با افتتاح‌ انجمن‌ آشوریان‌ تهران‌، آهنگ‌ سریعی‌ پیدا كرد. به‌ عبارت‌ دیگر، وجود انجمن‌ باعث‌ تشویق‌ این‌ قبیل‌ فعالیت‌ها شد.

تا قبل‌ از تشكیل‌ انجمن‌ آشوریان‌ تهران‌ و سایر سازمان‌های‌ فعال‌ فرهنگی‌، اقدامات‌ مؤثری‌ برای‌ آغاز چالش‌های‌ فرهنگی‌ و ادبی‌، شروع‌ شده‌ بود. اولین‌ اقدام‌ راهگشا، انتشار روزنامه‌ای‌ به‌ نام‌ «داتید باهرانا» (آینده روشن‌) بود كه‌ به‌ همّت‌ استاد بزرگوار ادبیات‌ آشوری‌ مرحوم‌ «میرزا بنیامین‌ كلدانی‌» به‌ سردبیری‌ فرزند هنرمند او «عیسی‌ بنیامین‌»   از اواخر اسفند 1329 (16 مارس‌ 1951) به‌ مدت‌ قریب‌ دو سال‌ در تهران‌ ادامه‌ یافت‌.

«آینده روشن‌» نخستین‌ ثمره فرهنگی‌ و ادبی‌ آشوریان‌ در تهران‌ بود. اما قبل‌ از آن‌، تلاش‌ دیگری‌ برای‌ هموار كردن‌ راه‌ فعالیت‌های‌ ادبی‌ آشوریان‌ صورت‌ گرفته‌ بود و آن‌ انتشار سالنامه ملّی‌ آشوری‌ به‌ همت‌ «عیسی‌ بنیامین‌» بود. اولین‌ شماره آن‌ بصورت‌  نشریه ادبی‌ در سال‌ 1327 به‌ چاپ‌ آراسته‌ شد و انتشار آن‌ تا سال‌ 1331 ادامه‌ داشت‌. جالب‌ آنكه‌ چون‌ در آن‌ زمان‌ برای‌ چاپ‌ كتاب‌ و مجله‌، حروف‌ سُربی‌ به‌ زبان‌ آشوری‌ در تهران‌ موجود نبود، كار نشر آن‌ با استفاده‌ از چاپ‌ سنگی‌ در چاپخانه علمیه تهران‌، با زحمت‌ فراوان‌ صورت‌ می‌گرفت‌. سال‌ها بعد از آن‌، با تلاش‌ و همّت‌ نامبرده‌، و به‌ پشتیبانی‌ مالی‌ و معنوی‌ «سازمان‌ فرهنگی‌ جوانان‌ آشوری‌»، حروف‌ سُربی‌ به‌ زبان‌ آشوری‌ ریخته‌ شد و راه‌ برای‌ توسعه فعالیت‌های‌ انتشاراتی‌ هموار گردید.

در جریان‌ انتشار «آینده روشن‌» و سالنامه ملّی‌ آشوری‌، روزنامه دیگری‌ تحت‌ نظر «گابریل‌ كانون‌» به‌ نام‌ «روزنامه جوانان‌ آشوری‌» در تهران‌ انتشار یافت‌، ولی‌ نشر آن‌ دوام‌ زیادی‌ نداشت‌. این‌ روزنامه‌ بصورت‌ ارگان‌ «سازمان‌ فرهنگی‌ جوانان‌ آشوری‌» آغاز به‌ كار كرد، ولی‌ با افزایش‌ تنش‌های‌ سیاسی‌ كشور در سالیان‌ 1330، انتشار این‌ مجله‌ به‌ همراه‌ روزنامه «آینده روشن‌» و سالنامه ملّی‌ آشوری‌، متوقف‌ شد. اما در سال‌های‌ بعد، انتشار این‌ سالنامه‌ به‌ وسیله «سازمان‌ فرهنگی‌ جوانان‌ آشوری‌» از سر گرفته‌ شد.

این‌ سازمان‌ در سالیان‌ پیش‌، به‌ كوشش‌ عده‌ای‌ از روشنفكران‌ و دانشجویان‌ آشوری‌ تشكیل‌ شده‌ بود، و فعالیت‌های‌ خود را بیشتر متوجه اشاعه فرهنگ‌ و زبان‌ و ادبیات‌ می‌كرد. ابتدا، سازمان‌، حروف‌ چاپی‌ آشوری‌ و چاپخانه مخصوصی‌ در اختیار نداشت‌. نوشته‌های‌ زبان‌ آشوری‌ به‌ روش‌ چاپ‌ سنگی‌ منتشر می‌شد. تعداد زیادی‌ كتاب‌ و تقویم‌ و سایر نشریات‌، به‌ همین‌ گونه‌ انتشار یافت‌. تا اینكه‌ پس‌ از گذشت‌ چند سال‌، سازمان‌، اولین‌ حروف‌ سُربی‌ آشوری‌ را در تهران‌ تهیه‌ نمود و از آن‌ پس‌، با استفاده‌ از این‌ حروف‌، به‌ چاپ‌ و انتشار پرداخت‌. حدود كمتر از دو سال‌ پیش‌ از تشكیل‌ انجمن‌، آشوریان‌ تهران‌ به‌ انتشار مجله دیگری‌ دست‌ یازیدند. این‌ مجله‌ كه‌ «گیلگمش‌» نام‌ داشت‌، به‌ كوشش‌ عده‌ای‌ از نویسندگان‌ و زباندانان‌ بزرگ‌ آشوری‌ منتشر می‌شد و انتشار آن‌ تا حدود ده‌ سال‌ ادامه‌ داشت‌. این‌ مجله‌ كه‌ یكی‌ از نشریات‌ بسیار معتبر آشوری‌ به‌ حساب‌ می‌آید، خود در تشكیل‌ انجمن‌ آشوریان‌ تهران‌، نقش‌ مؤثری‌ داشت‌.

بعد از آن‌، مجله‌ای‌ به‌ نام‌ «آشور» به‌ مدیریت‌ «دكتر ویلسون‌ بیت‌منصور»، نماینده وقت‌ آشوریان‌ در مجلس‌ شورای‌ ملی‌، منتشر شد كه‌ «كورش‌ بیت‌یونان‌» (نویسنده‌ و روزنامه‌نگار) به‌ مدت‌ كمتر از دو سال‌، سردبیری‌ آن‌ را به‌ عهده‌ داشت‌. ضمناً «سازمان‌ فرهنگی‌ جوانان‌ آشوری‌» پس‌ از مدتی‌ وقفه‌ در انتشار روزنامه «جوانان‌ آشور» به‌ نشر مجله دیگری‌ به‌ نام‌ «شویلا» به‌ معنی‌ «روش‌» دست‌ زد. علاوه‌ بر آن‌، در مدت‌ چند سال‌، تعداد زیادی‌ كتاب‌ و نشریه دیگر چاپ‌ و منتشر نمود. در زمره این‌ فعالیت‌های‌ فرهنگی‌، اجتماعی‌ و ادبی‌، باید به‌ دو گروه‌ یا سازمان‌ دیگر اشاره‌ كرد كه‌ فعالیت‌ آنها بویژه‌ در میان‌ جوانان‌ آشوری‌، بسیار مؤثر و سازنده‌ بوده‌ است‌. یكی‌ از این‌ مؤسسات‌، «گروه‌ شوشاطا» بود كه‌ در زمینه تحقیقات‌ تاریخی‌ و چاپ‌ نشریات‌ مختلف‌ و جمع‌آوری‌ كتب‌ زبان‌ آشوری‌  و تشكیل‌ كتابخانه‌، فعال‌ و كارساز بود. دیگری‌ «جامعه فارغ‌التحصیلان‌ آشوری‌» است‌ كه‌ بیشتر در زمینه مسائل‌ فرهنگی‌ و تشویق‌ و ترغیب‌ جوانان‌ به‌ تحصیلات‌ عالیه‌ و سایر زمینه‌های‌ علمی‌ فعالیت‌ داشت‌.

منبع : آشوریان‌ ایران‌  ملتی‌ كه‌ باید از نو شناخت‌