رییس انجمن آشوری های تهران: آشوری ها، وطنی جز ایران ندارند

آشوریان ازجمله قدیمی ترین اقوام _غیر ایرانی هستند كه از حدود دو هزار سال پیش، پس از فروپاشی تمدن و امپراتوری آشور در بین النهرین و عراق كنونی، به وسیله پادشاهان هخامنشی، به ایران كوچ كرده اند. اما از آن جا كه عده ای از آشوریان حتی پیش از این حادثه تاریخی نیز در حاشیه جنوبی ایران مقیم بودند، هم اكنون كه پراكندگی آنان در بسیاری از كشورهای جهان مانند آمریكا، عراق و كشورهای اروپایی وجود دارد، آنان به هیچ سرزمین دیگری جز ایران، احساس تعلق نمی كنند. به تعبیر رییس انجمن آشوریان تهران _آلبرت كوچویی، «ایران موطن حقیقی آشوریان است.» آشوریان ایران، حدود 40 هزار نفر هستند و از جنوب ایران تا تهران و ارومیه، پراكندگی دارند.

آشوری ها پیش از این كه پیروان یكی از مذاهب مسیحی باشند، یك قوم هستند. همین طور است؟
بله، دقیقائ. آشوری ها پیش از این كه یك قوم مذهبی محسوب شوند یك قوم ملی هستند. یعنی ما وارثان امپراتوری بزرگ آشوری ها هستیم. این امپراتوری به دستور پادشاه هخامنشیان تسخیر شد و این ملت پراكنده شدند در خاورمیانه. بخش عمده ای از این ملت در عراق فعلی یا بین النهرین باستان ماندند، عده ای دیگر كه حتی از پیش این زمان در جنوب ایران پراكندگی داشتند، با عده ای كه بعد از تسخیر امپراتوری به ایران آمدند، تا حوالی شمال ایران یعنی ارومیه نیز گسترش پیدا كردند. پس در واقع آشوری ها یك قوم و یك ملت هستند كه بعد از ظهور حضرت مسیح، به مرور مسیحیت را پذیرفتند.

همه آشوری ها مسیحی هستند یا آشوری ای هم هست كه از قدیم پیرو دینی دیگر باشد؟
نه، آشوری ها مسیحی هستند و پیرو چهار كلیسای متفاوتند. ازجمله كلیسای شرق آشوری، كلیسای كاتولیك، كلیسای انجیلی. اینها فرقه های مذهبی آشوری هستند. كسی نمی تواند ادعا كند كه آشوری است. اما پیرو دینی دیگر است.

پراكندگی آشوری ها در كدام كشورهاست؟
در سراسر دنیا این پراكندگی وجود دارد. اما بیش ترین آنها در عراق فعلی و بعد در اروپا وكاناداست و در كشورهای خاوردور بسیار كم هستند.در ایران، براساس آخرین آمار كه برای انتخابات مجلس شورای اسلامی گرفته شد جمعیت آنان بین 30 تا 40 هزار نفر برآورد شده است. ما یك نماینده مجلس هم داریم.

آشوری های امروز بیشتر علاقه مند به حفظ سنت های باقی مانده از امپراتوری و قوم كهن خود هستند یا دین مسیحی؟ یعنی آشوری های امروز دنیا، از دین مسیحی بیش تر كسب هویت می كنند یا از بقایای سنت های قوم باستانی خود؟
در حقیقت، بهتر است، این طور شروع كنم كه ظاهراهیچ چیز از تمدن باستانی و كهن ما، برای ما باقی نمانده است به جز خط و زبان آشوری كه ریشه در همان زبان و خط باستانی آشوری دارد. خط آشوری ریشه در خط میخی دارد. نكته قابل توجه این است كه ما معتقدیم بسیاری از آداب و رسوم و سنت های امپراتوری آشوری در مسیحیت رخنه كرده و از آن زمان در آن جریان دارد. مثلامراسم و آداب و سنن ایرانی كه در ایران با ورود اسلام، تحت تاثیر آن قرار گرفته، برای آشوریان نیز در مسیحیت تجلی متفاوتی یافته است. باید در این جا به تقویم آشوری هم اشاره كنم كه جزو میراث فرهنگی و باستانی ما است. ما آشوری ها تقویم مجزایی برای خود داریم كه قدیمی ترین تقویم های تاریخ بشری محسوب می شود. در تقویم آشوری امسال، سال 6756 است. این تقویم تا سال ها از بین رفته بود اما خوشبختانه در قرن گذشته این تقویم دوباره احیا شد و مورد استفاده قرار گرفت.

رسم یا آداب خاصی شناسایی شده است كه بدانید در مسیحیت امروز وجود دارد و در گذشته صرفامتعلق به قوم آشوری ها بود؟
بسیاری از مراسم ما رنگ و بوی مسیحی به خود گرفته و آن قدر درآمیخته شده اند كه به سادگی قابل تفكیك نیست. اما برخی از سنن و اسطوره های آشوری شكل حماسی خود را حفظ كرده است.

خط آشوری چقدر دستخوش تحول شده؟ یك جوان آشوری امروز می تواند یك كتیبه آشوری را بخواند؟
خط آشوری امروز آن قدر دستخوش تحول شده كه با كتیبه های باستانی تفاوت های عمده پیدا كرده است. اما یك جوان آشوری مانند هر كس دیگری اگر علاقه مند به یادگیری خط آشوری به شكل باستانی آن باشد، می تواند، آن را بیاموزد و بخواند.

انجمن آشوری های تهران كه قدمتی حدود 80 سال دارد، از همان آغاز در صدد حفظ آداب و باورهای مسیحی بود یا یك نوع كلوپ كه قصد حمایت های درون گروهی دارد؟
نخستین انجمن آشوری ها در تهران تاسیس شد. انجمن های دیگری هم در ایران وجود دارد. ارومیه انجمن دارد. كرج چند سالی است كه دارای انجمن شده است. آشوری های اهواز، شاهین شهر اصفهان، همدان، كرمانشاه و قزوین هم دارای انجمن هستند اما انجمن مادر یا قدیمی ترین انجمن آشوری ها در ایران، انجمن آشوری های تهران است و همان طور كه گفتید حدود 80 سال قدمت و سابقه فعالیت دارد. این انجمن در ابتدا به شكل یك كلوپ و باشگاه تفریحی فعالیت می كرد كه قصدش صرفاحفظ آیین ها و جشن های دینی بود. مثل عید پاك و میلاد مسیح و جشن های عروس آرایی و آب ریزان و... را احیا می كرد. اما در حدود 50 سال پیش شكل فرهنگی بیشتری به خود گرفت. آثار مهم فرهنگ و تاریخ و دین آشوری را چاپ كرد و در مقاطع مختلف هم نشریاتی را منتشر كرد.

هر آشوری به طور ناخودآگاه عضو انجمن آشوری های تهران محسوب می شود یا عضویت، نیاز به شرایط خاصی دارد؟
از نظر ما هر آشوری كه از پدر یا مادر آشوری باشد، عضو انجمن آشوری های تهران به حساب می آید اما طبیعتابر اساس قانون احزاب و جمعیت ها ما عضوگیری كرده ایم و حدود دو هزار عضو متغیر در تهران داریم. به جز این ما تشكیلاتی هم به نام «كانون ملی جوانان آشوری» داریم. جوانان آشوری فعالیت های فرهنگی ورزشی، آموزشی و اجتماعی خود را در این انجمن انجام می دهند.

در یك نگاه كلی، همه اقلیت های جهان در حال تحلیل رفتن در جمعیت های بزرگ تر هستند و در حقیقت مرزهای بین جمعیت های كوچك در حال از بین رفتن است. آیا این اتفاق در مورد آشوری های ایران هم صادق است؟ مثلاچقدر تغییر دین به وسیله افراد آشوری رخ داده است؟
از این نظر كه مثال آوردید خیلی كم اتفاق می افتد و آشوری ها عموماعلاقه مندند كه سنت ها و دین خود را حفظ كنند.

بعد از انقلاب این آمار تغییری نكرده است؟
خیر. تقریبا با وضعیت پیش از انقلاب یكسان است. اگر مثلادر پیش از انقلاب در هر دو تا چهار سال، یك مورد تغییر دین داشته ایم، هم اكنون هم همین طور است.

برخی از ادیان در ایران براساس _قانون اساسی، امكان ادامه تحصیل در مقاطع عالی را ندارند. آشوری ها این امكان را دارند.
بله. خوشبختانه هیچ محدودیتی برای ادامه تحصیل برای جوانان آشوری وجود دارد و مانند هر ایرانی دیگری می توانند تا سطح دكتری درس بخوانند. آشوری ها شخصیت های مطرح تحصیل كرده و بنام زیادی دارند. هانی بال الخاص، اعضای هیات علمی دانشگاه ها، صاحبان بیمارستان ها مانند دكتر منصور و... حرفه پزشكی حرفه مورد علاقه آشوری هاست و اشخاص سرشناس زیادی را در این زمینه می توان نام برد كه آشوری هستند. در عهد باستان هم طبق كتیبه ها و آثار برجای مانده، آشوری ها پزشكان حاذقی بوده اند. بسیاری از پزشكان خلفای صدر اسلام، آشوریان بودند. خاندان بختی شو كه از خاندان های بنام گرداننده دانشگاه پزشكی جندی شاپور بودند، آشوری بودند. خاندان های اوشری دیگری هم بودند كه مدیریت این دانشگاه بین المللی باستانی را به عهده داشتند. شاید برای شما جالب باشد كه بدانید آشوری ها تنها قوم در ایران هستند كه صددرصد باسواد هستند. یعنی آمار بی سوادی در میان آشوری ها صفر است.

آشوری های امروز، بیش تر در چه مشاغلی مشغول هستند؟
جوان های ما امروز برخلاف گذشته كه بیش تر به مشاغل فنی و تولیدی روی می آوردند، به تخصص گرایی سوق پیدا كرده اند. یعنی دارای مشاغلی هستند كه درس های تخصصی آن را در دانشگاه ها خوانده اند در حالی كه آشوری ها پیش از انقلاب بیش تر در حمل و نقل داخلی و بین المللی دست داشتند.

گرایش غالب امروز آشوری ها نسبت به دین و قومشان چیست؟ آیا گرایش های قومی كمرنگ شده است؟
یك جوان آشوری ایرانی طبیعتاتحت تاثیر فرهنگ، جغرافیا و نظام سیاسی و اجتماعی ایران است همان طور كه یك جوان آشوری در عراق تحت تاثیر فرهنگ غالب آن سرزمین است و طبیعتاجهان بینی این دو آشوری در دو سرزمین مختلف، با یكدیگر متفاوت است. به همین ترتیب به گمان من جوان آشوری ایرانی به خاطر فرهنگی كه امروز در ایران رواج دارد و این فرهنگ چندان از فرهنگ غالب جهان مدرن عقب نیست یا لااقل به جریان رویدادهای مهم جهان مدرن توجه دارد، این جوان هم تا حدودی بیش تر از جوان عراقی، جهان وطنی فكر و زندگی می كند. در نتیجه من فكر می كنم كه گرایش های قوم گرایانه در میان آشوری های ایران كم شده است. یعنی همان طور كه شما در چند سؤال بالاتر اشاره كردید، جهان در حال كوچك شدن است و ادیان و فرهنگ های كوچك در ادیان و فرهنگ های بزرگ تر، مستحیل می شوند. اما از سوی دیگر جوانانی هم هستند كه به شدت به آداب قومی آشوری پایبند هستند. من فكر می كنم كه این دسته دوم، امروز در میان جوانان آشوری در اقلیت هستند.

سهم مطالعات آشوری، در میان آشوریان چقدر است؟
هر جوان آشوری در كنار زبان فارسی زبان آشوری هم می خواند و می داند. مدارس تخصصی در زمینه خط و زبان آشوری وجود دارد كه در این مدارس دروس دینی مخصوصی هم به عنوان واحدهای درسی مجزا تدریس می شود. در تهران پنج مدرسه دخترانه و پنج مدرسه پسرانه داریم. مدارس ما یك تفاوت عمده با مدارس ارامنه دارد و آن این كه ما اصرار داشتیم مدارس فرزندانمان از مدارس بقیه ایرانیان مجزا نباشد و مشترك باشد در حالی كه مدارس ارامنه مختص خود آنهاست. هدف ما از این كار این بود كه فرزندانمان بدانند كه در یك جزیره و كره بسته، زندگی نمی كنند. آنها در كنار هم وطن های دیگر كه دارای ادیان و قومیت های مختلفی هستند، زندگی می كنند.

كتاب مقدس یا ارزشمندی از عهد باستان برای شما باقی مانده است؟
خیر. گرویدن به مذهب مسیحیت باعث شد تا كتاب های مذهبی آشوری های از درجه اهمیت ساقط شوند. آشوریان باستان چند خدایی بودند اما خدای قادری نیز در راس آنان بوده است. البته می دانید كه امروز ادیان بازمانده از آن دوره در مطالعات اساطیری می گنجد، نه دینی.

ازدواج ها درون گروهی است؟
خیر. هنوز این تاكید وجود دارد و هنوز ازدواج ها درون گروهی است. البته آشوری ها می توانند با ارمنی ها كه آن ها نیز مسیحی هستند ازدواج كنند اما این مطلوب و پسند جامعه آشوری و خانواده های آشوری نیست.

سرزمین موعود [...] كجاست؟
موطن اصلی ما در عهد باستان، عراق كنونی یا بین النهرین بوده است اما بعد از فروپاشی امپراتوری آشور، آشوریان به دلیل ماندگار شدن در ایران، ایران را موطن خود می دانند و چشم به سرزمین دیگری ندارند.

   
آشوری های دیگر كشورها چطور؟ _آنها هم موطن اصلی خود را ایران می دانند؟
بله. آشوری هایی كه از عهد قدیم در دیگر سرزمین ها هستند هم ایران را موطن حقیقی خود می دانند. یعنی حتی یك آشوری آمریكایی هم موطن اصلی و تاریخی خود را ایران می داند زیرا ایران پس از عراق، بیش ترین جمعیت آشوری ها را از صدها سال پیش در خود جای داده است و سابقه دیرینه ای در ایران دارد.

منبع روزنامه سرمایه شماره 234 به تاريخ 4/5/85