فعالیت‌های‌ ملّی‌ و ادبی‌ آشوریان‌ در خارج‌ از كشور

دانشنامه: 

دانشگاه‌ آمریكایی‌ اورمیه‌ و مدارس‌ آشوریان‌ در سالیان‌ قبل‌ و بعد از جنگ‌ جهانی‌ اول‌، چه‌ در اورمیه‌ و چه‌ در سایر شهرهای‌ ایران‌، مانند كرمانشاه‌، تبریز، و همدان‌، تأثیر بزرگی‌ در گسترش‌ فعالیت‌های‌ ملّی‌ و ادبی‌ آشوریان‌ داشت‌. تعدادی‌ از فارغ‌التحصیلان‌ این‌ مراكز فرهنگی‌ و علمی‌، برای‌ ادامه تحصیل‌ به‌ آمریكا، اروپا و یا كانادا رفتند و در دانشگاه‌های‌ این‌ ممالك‌ به‌ تحصیلات‌ عالی‌تر پرداختند. بعضی‌ از این‌ افراد، با روحیه قوّی‌ ملّی‌ كه‌ داشتند، در زمینه مسائل‌ ملّی‌ و ادبی‌ نیز منشأ اثرات‌ برجسته‌ای‌ برای‌ جامعه خود شدند. بخصوص‌ در آمریكا، برخی‌ دست‌ به‌ انتشار روزنامه‌های‌ سیاسی‌ و ادبی‌ زده‌ و برخی‌ نیز از طریق‌ تدوین‌ و چاپ‌ كتاب‌هایی‌ در شناساندن‌ ایران‌ و جامعه آشوری‌ ایرانی‌ به‌ مردم‌ آن‌ دیار كوشیدند.

از میان‌ گروه‌ نویسندگان‌، به‌ عنوان‌ نمونه‌ می‌توان‌ به‌ افرادی‌ چون‌ «دكتر اسحاق‌ اَدم‌» صاحب‌ كتاب‌  Persia by a Persian     و «كشیش‌ یوئیل‌ ورده‌»، نویسنده كتاب‌  The Flickering Light of Asia  و «جان‌ جوزف‌» استاد دانشگاه‌ در ایالت‌ پنسیلوانیا   و «پروفسور جورج‌ داوید ملك‌» نویسنده كتاب‌ «تاریخ‌ ملت‌ آشور و كلیسای‌ شرق‌ آشوری‌»   اشاره‌ كرد. افرادی‌ مانند «كشیش‌ پال‌ نِوی‌»   در امریكا دست‌ به‌ انتشار روزنامه‌ زدند. روزنامه‌ای‌ كه‌ این‌ كشیش‌ عالیقدر در شیكاگو منتشر می‌كرد، Assyrian American Herald  نام‌ داشت‌، كه‌ از سال‌ 1915 تا سال‌ 1921 به‌ دادن‌ اخبار و گزارش‌های‌ مختلف‌ از ایران‌ و تفسیر مسائل‌ جنگ‌ جهانی‌ و جامعه آشوریان‌ آمریكا می‌پرداخت‌.

انجمن‌ها و سازمان‌های‌ آشوری‌ آمریكا، به‌ همّت‌ رهبران‌ جامعه‌، در سال‌ 1933 دور هم‌ جمع‌ شده‌ و به‌ تأسیس‌ اتحادیه‌ای‌ از سازمان‌های‌ موجود اقدام‌ كردند. این‌ كار در اثر قتل‌ عام‌ آشوریان‌ در مناطق‌ شمال‌ عراق‌ صورت‌ گرفت‌ كه‌ موجودیت‌ كلّ آشوریان‌ را در آن‌ كشور نوبنیاد به‌ خطر انداخته‌ بود. این‌ سازمان‌، به‌ نام‌ «اتحادیه ملّی‌ آشوریان‌ آمریكا» نامیده‌ می‌شد و از سال‌ تأسیس‌ تا كنون‌، به‌ كار و فعالت‌ ادامه‌ داده‌ و سازمان‌های‌ وابسته‌ به‌ آن‌، بویژه‌ در سال‌های‌ اخیر، رو به‌ افزایش‌ نهاده‌ است‌. «اتحادیه ملّی‌ آشوریان‌ آمریكا» در تأسیس‌ «اتحادیه جهانی‌ آشوریان‌» كه‌ به‌ سال‌ 1968 موجودیت‌ یافت‌، فعال‌ بوده‌ و یكی‌ از اعضای‌ این‌ اتحادیه جهانی‌ است‌ كه‌ به‌ كمك‌ و حمایت‌ آشوریان‌ در سراسر جهان‌ می‌شتابد. این‌ اتحادیه‌ از بدو تأسیس‌ تا كنون‌، سالی‌ یك‌ بار در یكی‌ از ایالت‌های‌ آمریكا گردهمایی‌ دارد كه‌ هزاران‌ نفر از آشوریان‌ سراسر آمریكا و گاهی‌ جهان‌ را به‌ دور هم‌ جمع‌ كرده‌ و به‌ رفع‌ و رجوع‌ مسائل‌ همگانی‌ آشوریان‌ آمریكا، و در صورت‌ امكان‌، به‌ بررسی‌ موقعیت‌ و وضع‌ آنان‌ در نقاط‌ مختلف‌ دنیا از جمله‌ خاورمیانه‌ می‌پردازد.

آشوریان‌ آمریكا كه‌ در سال‌های‌ نخست‌ به‌ این‌ كشور آمدند، عموماً ایرانی‌ بودند. آنان‌ بتدریج‌ توانستند در این‌ كشور جا بیفتند و فرزندان‌ آنان‌ با استفاده‌ از امكانات‌ و آزادی‌های‌ موجود، به‌ تحصیل‌ پرداخته‌ و بسیاری‌ از آنان‌ در رشته‌های‌ پزشكی‌ و تجارت‌ و مشاغل‌ صنفی‌، به‌ موقعیت‌های‌ بزرگی‌ دست‌ یافتند. حتی‌ برخی‌ از آنان‌ مانند «اَدم‌ بنجامین‌» عضو كنگره آمریكا و «سناتور جان‌ نمرود» از شهر شیكاگو به‌ عضویت‌ كنگره‌ و یا سنا در آمدند. و نیز در سال‌های‌ اخیر، برخی‌ از آنان‌ مانند «آنا ایشو» عضو كنگره آمریكا از ایالت‌ كالیفرنیا، و «آلن‌ سركیس‌زاده‌» از قهرمانان‌ طراز اول‌ پرورش‌ اندام‌ آمریكا و جهان‌، و «هنری‌ چار (چهاربخشی‌)» كارگردان‌ بنام‌ سینمای‌ آمریكا، باعث‌ افتخار و سربلندی‌ جامعه آشوری‌ گردیده‌اند.

و اما، داستان‌ پیشرفت‌ آشوریان‌ داخل‌ ایران‌، بسیار گویاتر از این‌ مباحث‌ است‌. با گشایش‌ درهای‌ ترقیات‌ اقتصادی‌ به‌ روی‌ آشوریان‌، تعداد زیادی‌ از جوانان‌ به‌ دانشگاه‌های‌ مختلف‌ كشور روی‌ آوردند و در طی‌ سال‌ها، تعداد زیادی‌ پزشك‌ و مهندس‌ و معلم‌ و متخصصان‌ دیگر، روانه بازار كار شدند. چندان‌ طولی‌ نكشید كه‌ از میان‌ این‌ افراد تحصیل‌كرده‌، مدیران‌ و صاحبان‌ حِرَف‌ نام‌آوری‌ برخاستند. از پزشكان‌ معروف‌ می‌توان‌ نام‌ افرادی‌ چون‌ «دكتر جانی‌ عیوض‌زاده‌» صاحب‌ بیمارستان‌ معروف‌ عیوض‌زاده‌، و «دكتر آشور بدل‌بیط‌» جرّاح‌ معروف‌ استخوان‌، دكتر سرگیس‌ سرگیسیان‌ متخصص‌ نام‌آور قلب‌ و عروق‌، و «دكتر ویلسون‌ بیت‌منصور» متخصص‌ بیماری‌های‌ زنان‌ را برشمرد. به‌ علاوه‌، تعداد زیادی‌ از تحصیل‌كردگان‌ آشوری‌ در خوزستان‌ و تهران‌ وارد خدمت‌ در صنعت‌ و شركت‌ نفت‌ شدند و تعدادی‌ از آنان‌ به‌ مقامات‌ بالا رسیدند. از این‌ تعداد می‌توان‌ به‌ افرادی‌ چون‌ «اپریم‌ قهرمان‌» رئیس‌ كلّ حسابداری‌ صنعت‌ نفت‌ در اداره مركزی‌، «میلتن‌ دانیال‌» مهندس‌ شیمی‌ و پالایش‌ و رئیس‌ كارخانجات‌ لوله‌سازی‌ اهواز، «یوناتن‌ آفرین‌» مهندس‌ نفت‌ و رئیس‌ كارخانه پتروشیمی‌ آبادان‌، «دكتر پیره‌ سرمس‌» رئیس‌ كلّ بهداری‌ صنعت‌ نفت‌، «یوآف‌ تاریوردی‌» رئیس‌ بودجه صنعت‌ نفت‌ در اداره مركزی‌، «دانیال‌ اودیشو كریسبی‌» رئیس‌ امور اداری‌ قسمت‌ طراحی‌ و ساختمان‌ پالایشگاه‌ كه‌ آخرین‌ سمت‌ ایشان‌ معاون‌ خصوصی‌ مدیریت‌ خدمات‌ فنی‌ صنعت‌ نفت‌ كشور بود. ضمناً در سایر ادارات‌ و سازمان‌های‌ دولتی‌، افراد دیگری‌ به‌ مقامات‌ بالا رسیدند، مانند: «داودخان‌ مرادا» مقام‌ عالیرتبه وزارت‌ دارایی‌ در زمان‌ رضا شاه‌، «ایلیا ماریوسف‌» رئیس‌ اداره كلّ بازنشستگی‌ كشور، «مهندس‌ یاشا عیوض‌زاده‌» رئیس‌ مؤسسه استاندارد وزارت‌ صنایع‌ و معادن‌، «مهندس‌ میشا ضیاءزاده‌» رئیس‌ آزمایشگاه‌ اداره كلّ خاكشناسی‌. و اما، در ارتش‌ ایران‌، تعدادی‌ از افسران‌ آشوری‌ به‌ مقام‌ ارشدی‌ و درجات‌ بالا دست‌ یافتند و نام‌شان‌ در ردیف‌ افسران‌ لایق‌ كشور جای‌ گرفت‌. از این‌ افراد می‌توان‌ افسرانی‌ چون‌ «تیمسار سرتیپ‌ بیت‌اوشانا»، «تیمسار سرتیپ‌ شموئیل‌ پولیسیان‌»، «تیمسار سرتیپ‌ دكتر شموئیل‌ سرمكانیك‌»، «تیمسار سرتیپ‌ دكتر یوآف‌ آرین‌»، «تیمسار سرتیپ‌ دكتر ویلیام‌ مرادخان‌»، «سرهنگ‌ سوسنبری‌»، و ... را برشمرد.

در عالم‌ هنر، از كسانی‌ كه‌ درخشش‌ خاصی‌ به‌ دست‌ آوردند، نام‌ هنرمندان‌ برجسته‌ای‌ چون‌ «هانیبال‌ الخاص‌» نقاش‌ و شاعر معروف‌، «آندره‌ گوالویچ‌» پدر كشتی‌ فرنگی‌ ایران‌ و نقاش‌ مشهور و فارغ‌التحصیل‌ از انستیتوی‌ دولتی‌ هنرهای‌ زیبای‌ لنین‌گراد، «ولادیمر بیت‌داود» نقاش‌ چیره‌دست‌، «جورج‌ شمعون‌نیا» هنرمندی‌ كه‌ نقاشی‌های‌ سیاه‌قلم‌ مدرن‌ او زینت‌بخش‌ مجلات‌ پُرتیراژی‌ چون‌ «سپید و سیاه‌» و «امید ایران‌» و دیوان‌ شعرای‌ معاصر چون‌ «سیمین‌ بهبهانی‌» و «لعبت‌ والا» و «كارو» و بسیاری‌ دیگر بوده‌، «مهندس‌ ژان‌ توماس‌» نقاش‌ و مجسمه‌ساز، «پُل‌ اورشانی‌» نقاش‌ و گرافیست‌ بنام‌، «ماری‌ شایانس‌ وژنی‌ كوك‌» نقاش‌، «عیسی‌ بنیامین‌» كالیگرافر و خطّاط‌ برجسته‌، «سورن‌ الكساندر» نوازنده رادیو و تلویزیون‌ و آهنگساز نام‌آور، «نِبو عیسی‌بی‌» موسیقیدان‌ و آهنگساز كلاسیك‌ و فولكلریك‌ (تحصیل‌كرده كنسرواتوار برلین‌)، «شورا میخائیلیان‌» كه‌ در ایران‌ و آمریكا به‌ تشكیل‌ گروه‌های‌ كُر آشوری‌ اقدام‌ نموده‌ است‌ و سالیانی‌ دراز در رادیو ایران‌ مسئولیت‌های‌ مهم‌ هنری‌ به‌ عهده‌ داشت‌.

در جهان‌ ورزش‌، ورزشكاران‌ و قهرمانان‌ برجسته آشوری‌ همیشه‌ در مسابقات‌ كشوری‌، خوش‌ درخشیده‌اند و تعدادی‌ از آنان‌ نیز به‌ هنگام‌ اعزام‌ تیم‌های‌ ملّی‌ برای‌ شركت‌ در مسابقات‌ جهانی‌ یا آسیایی‌ موفق‌ به‌ كسب‌ عناوین‌ آسیایی‌ شده‌اند و موجب‌ سربلندی‌ ایران‌ و ایرانی‌ گردیده‌اند. در اینجا به‌ ذكر نام‌ تنی‌ چند از این‌ قهرمانان‌ نام‌آور می‌پردازیم‌: «شورا اوسیپُف‌» قهرمان‌ بوكس‌ و مربی‌ معروف‌، «آندره‌ گوالویچ‌» مربی‌ نامدار و زحمت‌كش‌ كشتی‌ فرنگی‌ ایران‌ كه‌ ده‌ها قهرمان‌ برجسته‌ را روانه مسابقات‌ بزرگ‌ جهانی‌ نمود و بسیاری‌ از آنان‌، كشتی‌ ایران‌ را در سطح‌ جهانی‌ پُرآوازه‌ ساختند؛ «كورش‌ بیت‌ یونان»‌، ژیمناست‌ قهرمانی‌ كه‌ در حركات‌ زمینی‌ بی‌نظیر بود؛ «ادموند بیت‌خودا»، قهرمان‌ برجسته تیم‌ ملی‌ تنیس‌ روی‌ میز؛ قهرمانان‌ بوكس‌ نظیر «ژرژ عیسی‌بك‌» (ملقب‌ به‌ ببر رینگ‌)، «ویلیام‌ آدم‌زاده»‌ قهرمان‌ خوش‌ استیل‌ تیم‌ ملی‌، «ایزاریا ایلخانُف‌» دارنده مدال‌ برنز آسیایی‌، «رامون‌ بابایی»‌ دارنده مدال‌ نقره آسیایی‌، و تعدادی‌ دیگر كه‌ هر یك‌ در طول‌ سالیان‌ مختلف‌، رینگ‌های‌ بوكس‌ كشور را در اختیار داشته‌ و در ارائه این‌ ورزش‌، درخشش‌ والایی‌ داشتند. در رشته‌های‌ دیگر ورزشی‌، از قهرمانان‌ افتخارآفرین‌ آشوری‌، باید از كسانی‌ یاد كرد، مانند: «ایلوش‌ خوشابه‌» قهرمان‌ بی‌رقیب‌ زیبایی‌ اندام‌ كه‌ سال‌ها عنوان‌ "آقای‌ ایران‌" را در اختیار داشت‌ و سپس‌ وارد دنیای‌ سینما شد و چه‌ در ایران‌ و چه‌ در سینمای‌ ایتالیا، هنرپیشه اول‌ بسیاری‌ از فیلم‌ها گردید؛ «دانیال‌ گیورگیس»‌ قهرمان‌ نیرومند تیم‌ ملی‌ وزنه‌برداری‌؛ «ژرژ ملك‌ یونان»‌ قهرمانِ قهرمانان‌ دو میدانی‌؛ «سرگون‌ دانیال»‌، جوان‌ برومندی‌ كه‌ سال‌ها قهرمان‌ شنای‌ كشور بود؛ و نیز قهرمان‌ ارزنده‌ای‌ چون‌ «نینوس‌ تومان»‌ دارنده مدال‌ نقره آسیا كه‌ در رشته ورزش‌های‌ رزمی‌ موجب‌ سرافرازی‌ میهنش‌ گردید.

منبع : کتاب آشوریان‌ ایران‌  ملتی‌ كه‌ باید از نو شناخت‌